Câu trọng âm cho bốn từ và hỏi từ nào có trọng âm khác ba từ còn lại. Đề thi vào lớp 10 của Hà Nội và TP.HCM đều có hai câu như thế, đề kiểm tra định kỳ THCS cũng thường có. Không ai học thuộc trọng âm của mọi từ. Thứ làm được phần lớn các câu này là vài quy tắc theo loại từ và theo đuôi từ, cộng với một danh sách ngoại lệ ngắn mà đề rất hay chọn.
Trong bài, âm tiết mang trọng âm được viết hoa: deCIDE nghĩa là nhấn vào "cide".
Từ hai âm tiết: nhìn loại từ trước
| Loại từ | Trọng âm thường rơi vào | Ví dụ | Ngoại lệ hay gặp |
|---|---|---|---|
| Động từ | Âm tiết thứ hai | deCIDE, enJOY, beGIN, reLAX | ANswer, ENter, HAPpen, OFfer, OPen, VISit, LISten, TRAVel |
| Danh từ | Âm tiết thứ nhất | TAble, MOTHer, PICture, STUdent | adVICE, maCHINE, misTAKE, hoTEL |
| Tính từ | Âm tiết thứ nhất | HAPpy, BUsy, CLEver, PRETty | aLONE, poLITE, corRECT, aLIVE |
Có một nhóm từ vừa là danh từ vừa là động từ, và trọng âm đổi theo loại từ: PREsent (món quà) và preSENT (trình bày), REcord (bản ghi) và reCORD (ghi lại), EXport và exPORT, OBject và obJECT. Gặp chúng trong câu thì xem từ đang đóng vai danh từ hay động từ trước khi đọc.
Đuôi từ kéo trọng âm về ngay trước nó
Với từ từ ba âm tiết trở lên, đuôi từ thường quyết định trọng âm.
| Đuôi | Trọng âm | Ví dụ |
|---|---|---|
| -tion, -sion | Ngay trước đuôi | inforMAtion, eduCAtion, deCIsion |
| -ic, -ical | Ngay trước đuôi | ecoNOmic, scienTIfic, poLItical |
| -ity | Ngay trước đuôi | aBIlity, acTIvity, uniVERsity |
| -ial, -ian, -ious | Ngay trước đuôi | esSENtial, muSIcian, deLIcious |
| -cy, -phy, -gy, -ate | Âm tiết thứ ba đếm từ cuối lên | deMOcracy, phoTOgraphy, biOlogy, comMUnicate |
Ngoại lệ của nhóm -ic mà đề hay chọn: POlitics, ARabic, LUnatic, CAtholic. Bốn từ này nhấn âm tiết thứ nhất dù tận cùng bằng -ic.
Đuôi tự nhận trọng âm
Một số đuôi gốc Pháp hoặc gốc vay mượn kéo trọng âm về chính nó.
| Đuôi | Ví dụ | Ngoại lệ |
|---|---|---|
| -ee | refuGEE, employEE, trainEE | comMITtee, COFfee |
| -eer | engiNEER, volunTEER, caREER | không có ngoại lệ hay gặp |
| -ese | VietnaMESE, JapaNESE, ChiNESE | không có ngoại lệ hay gặp |
| -ique, -esque | uNIQUE, techNIQUE, pictuRESQUE | không có ngoại lệ hay gặp |
| -oon | balLOON, tyPHOON, afterNOON | không có ngoại lệ hay gặp |
| -ain (chỉ với động từ) | mainTAIN, conTAIN, enterTAIN | MOUNtain, CAPtain (danh từ) |
Thứ không làm trọng âm dịch đi
Các tiền tố un-, im-, in-, dis-, re-, mis- và các đuôi -ment, -ness, -ful, -less, -able, -er, -or, -ly, -ship, -hood không nhận trọng âm, và cũng không kéo trọng âm đi đâu. Tìm từ gốc, đặt trọng âm như từ gốc:
- emPLOY → emPLOYment, emPLOYer
- HAPpy → unHAPpy, HAPpiness, unHAPpiness
- BEAUty → BEAUtiful
- POSsible → imPOSsible
- aGREE → disaGREE, aGREEment
Từ ghép
- Danh từ ghép nhấn phần đầu: BLACKboard, BOOKshop, GREENhouse, AIRport.
- Tính từ ghép nhấn phần sau: old-FAshioned, bad-TEMpered, well-KNOWN.
- Động từ ghép nhấn phần sau: underSTAND, overCOME, overLOOK.
Làm câu trọng âm trong đề
- Đếm số âm tiết của cả bốn từ. Đề thường cho bốn từ cùng số âm tiết.
- Với từ hai âm tiết, xác định loại từ. Với từ dài hơn, nhìn đuôi.
- Dò bảng ngoại lệ trước khi chốt. Phương án đúng thường là một ngoại lệ đứng giữa ba từ đúng quy tắc.
Ví dụ: A. happen, B. decide, C. enjoy, D. relax. Cả bốn là động từ hai âm tiết. decide, enjoy, relax nhấn âm tiết thứ hai đúng quy tắc, riêng happen nhấn âm tiết thứ nhất. Đáp án A.
Ví dụ có đuôi: A. decision, B. musician, C. delicious, D. politics. Cả bốn từ có ba âm tiết. decision, musician, delicious nhấn ngay trước đuôi, tức âm tiết thứ hai; politics là ngoại lệ của nhóm -ic, nhấn âm tiết thứ nhất. Đáp án D.
Câu trọng âm hỏi trọng âm rơi vào âm tiết thứ mấy, nên sau khi áp quy tắc vẫn phải đếm. information và musician cùng "nhấn ngay trước đuôi", nhưng một từ nhấn âm tiết thứ ba, một từ nhấn âm tiết thứ hai.
Phần phát âm và trọng âm của sách nằm ở A Closer Look 1 (THCS) và Language (THPT) của mỗi Unit. Hai dạng ngữ âm còn lại trong đề là đuôi -ed và đuôi -s, -es.
Câu hỏi thường gặp
Động từ hai âm tiết nhấn trọng âm ở đâu?
Thường ở âm tiết thứ hai: deCIDE, enJOY, beGIN. Các ngoại lệ hay gặp nhấn âm tiết thứ nhất: answer, enter, happen, offer, open, visit, listen, travel.
Từ có đuôi -tion nhấn trọng âm thế nào?
Trọng âm rơi vào âm tiết ngay trước -tion: inforMAtion, eduCAtion, converSAtion. Quy tắc này cũng đúng với -sion, -ic, -ical, -ity, -ial, -ian, -ious.
Những từ nào có đuôi -ee nhưng không nhấn vào đuôi?
Hai từ hay gặp nhất là committee (comMITtee) và coffee (COFfee). Các từ -ee khác như refugee, employee, trainee nhấn vào chính đuôi -ee.
Đề thi vào lớp 10 có câu trọng âm không?
Có ở nhiều tỉnh. Đề Hà Nội và đề TP.HCM đều có hai câu trọng âm và hai câu phát âm. Đề tốt nghiệp THPT từ năm 2025 thì không còn dạng này. Xem đề vào 10 Hà Nội và TP.HCM khác nhau thế nào.
Nguồn tham khảo
- Cambridge Dictionary: trọng âm từng từ trong bài
- Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Tiếng Anh, Sở GD&ĐT Hà Nội và Sở GD&ĐT TP.HCM
