Đuôi -ed đọc là /t/, /d/ hay /ɪd/

Câu phát âm đuôi -ed có mặt trong đề kiểm tra THCS và trong đề thi vào lớp 10 của nhiều tỉnh, trong đó có Hà Nội. Nó cũng là câu học sinh hay mất điểm một cách oan nhất, vì quy tắc chỉ có ba nhánh và cả ba đều nằm ở một chỗ: âm cuối của động từ trước khi thêm -ed.

Quy tắc nằm ở âm cuối của động từ gốc

Bỏ -ed đi, đọc to động từ gốc, rồi nghe âm cuối cùng của nó. Để biết một âm là hữu thanh hay vô thanh, đặt tay lên cổ khi đọc âm đó: cổ rung là hữu thanh, không rung là vô thanh. /p/, /k/, /f/, /s/ không làm cổ rung; /b/, /g/, /v/, /z/ thì có.

Quy tắc có lý do, và biết lý do thì khó quên hơn. Sau /t/ hay /d/, thêm một âm /t/ hoặc /d/ nữa thì không đọc tách ra được, nên tiếng Anh chèn nguyên âm /ɪ/ vào giữa: want-ɪd. Sau một âm vô thanh, /d/ tự chuyển thành /t/ để nói liền hơi: stopped đọc là /stɒpt/.

Mẹo nhớ nhóm /t/

Mẹo học sinh hay dùng là câu "Khi sang sông phải chờ thu phí". Chữ cái đầu mỗi tiếng gợi một âm cuối làm -ed đọc /t/: k (/k/), s (/s/), sh (/ʃ/), p (/p/), ch (/tʃ/), th (/θ/), ph (/f/).

Mẹo theo chữ cái chỉ đúng khi chữ ấy đọc đúng âm của nó, nên có vài trường hợp phải để ý:

• Chữ x đọc /ks/, âm cuối là /s/: mixed, fixed, relaxed đọc /t/.
• Chữ gh, ph đọc /f/: laughed, coughed, photographed đọc /t/.
• Chữ ce ở cuối đọc /s/: danced, introduced, produced đọc /t/.
• Chữ se ở cuối nhiều khi đọc /z/, không phải /s/: used, closed, raised, surprised đọc /d/.

Gặp một từ lạ mà mẹo không chắc, quay về cách gốc: đọc to động từ, nghe âm cuối. Cách ấy luôn đúng.

Những từ đọc /ɪd/ dù không tận cùng bằng t hay d

Có một nhóm tính từ tận cùng bằng -ed đọc /ɪd/, không theo quy tắc trên. Đề rất hay dùng chúng làm phương án gây nhiễu, vì nhìn qua chúng giống hệt động từ quá khứ.

Ba từ cuối đổi cách đọc theo loại từ. Khi là động từ, chúng theo quy tắc thường: She learned /lɜːnd/ English, a boy aged /eɪdʒd/ ten (một cậu bé mười tuổi). Khi là tính từ đứng trước danh từ: a learned /ˈlɜːnɪd/ man, an aged /ˈeɪdʒɪd/ man.

Làm câu phát âm -ed trong đề

Câu phát âm cho bốn từ và hỏi từ nào có phần gạch chân đọc khác ba từ còn lại.

1. Gạch bỏ -ed, đọc to bốn động từ gốc.
2. Xếp mỗi từ vào một trong ba nhóm /ɪd/, /t/, /d/.
3. Tìm từ lẻ nhóm. Nếu cả bốn có vẻ cùng nhóm, xem lại có từ nào là tính từ trong bảng ngoại lệ không.

Ví dụ: A. wanted, B. needed, C. looked, D. decided. Động từ gốc là want, need, look, decide. Ba từ tận cùng bằng /t/ hoặc /d/ nên đọc /ɪd/; look tận cùng bằng /k/ nên looked đọc /t/. Đáp án C.

Lỗi hay gặp nhất là nhìn chữ cuối thay vì nghe âm cuối. Thấy "-se" ở closed liền xếp vào nhóm /t/, trong khi close đọc /kləʊz/, âm cuối /z/ là hữu thanh, nên closed đọc /d/.

Học ở đâu trong sách, và luyện thế nào

Sách Global Success dạy phát âm ở phần A Closer Look 1 của mỗi Unit THCS và phần Language của mỗi Unit THPT. Đuôi -ed đi cùng thì quá khứ đơn, mà lớp 6 học ở Unit 8 và lớp 7 học lại ở Unit 3. Đó là lúc tốt để tập đọc đúng ngay từ đầu, trước khi thói quen đọc sai thành nếp.

Đuôi -s, -es theo một quy tắc rất giống: một nhóm phải chèn /ɪ/, một nhóm vô thanh, một nhóm hữu thanh. Học hai quy tắc cùng lúc thì nhớ cả hai lâu hơn, xem cách đọc đuôi -s, -es.

Kho câu hỏi của StudyAI có dạng phát âm và trọng âm gắn theo từng Unit, chấm ngay khi em nộp, câu sai có lời giải bằng tiếng Việt. Thầy cô giao được đúng phần A Closer Look 1 của Unit đang dạy.